Fysiotherapie bij oncologie

Patiënten met kanker ondergaan vaak ingrijpende medische behandelingen. Vaak is er sprake van een combinatie van behandelingen bijvoorbeeld een operatie en een chemokuur of bestraling (radiotherapie) en een chemokuur. De behandelingen kunnen soms heel lang duren, maanden en soms zelfs jaren. Daarmee kunnen de behandelingen ook een grote invloed op het sociaal en geestelijk functioneren hebben. De ziekte en de medische behandelingen kunnen pijn en functieverlies maar ook andere effecten zoals vermoeidheid, een andere lichaamsbeleving, angst en depressie tot gevolg hebben.
Fysiotherapie kan in meerdere of mindere mate invloed hebben op deze effecten.

Fysiotherapeutische behandeling na een operatie

• Een operatie kan gevolgen hebben voor het functioneren van spieren en botten en de zogenaamde weke delen daar omheen, bijvoorbeeld bij borstkanker is het in het begin moeilijk om de schouder goed te bewegen. De fysiotherapeut kan oefeningen met u doen om geleidelijk de functies terug te krijgen.
• Grote littekens op armen of benen kunnen leiden tot bewegingsbeperking. D.m.v. massage en oefeningen kan de fysiotherapeut u begeleiden om de beperking op te heffen.
• Een buik- of borstkasoperatie kan de ademhaling beïnvloeden. Er kunnen ademhalingsoefeningen gedaan worden en de fysiotherapeut kan u helpen met het herwinnen van de algehele conditie en het fysiek functioneren in het algemeen. Om longcomplicaties na de operatie te voorkomen is het zinvol om al voor de operatie, indien mogelijk, te beginnen met conditie oefeningen en ademspierkrachttraining.
• Na een operatie kunt u een gezwollen arm of been hebben (lymfoedeem) bijvoorbeeld na een borst- of liesoperatie. De fysiotherapeut geeft u adviezen hoe u dit kunt voorkomen. Het is belangrijk om krachttraining goed te doseren en op te bouwen om lymfoedeem te voorkomen. Krijgt u toch nog een gezwollen arm of been dan kunt u behandeld worden met manuele lymfedrainage. In onze praktijk is geen oedeemtherapeut. Hiervoor werken wij samen met Marieke van Zelst, huidtherapeut werkzaam bij het transmuraal centrum van het St Antoniusziekenhuis aan het Hollandsspoor 5 in Houten. Wij zullen u, in geval van lymfoedeem of het vermoeden hiervan, naar haar doorverwijzen.

Fysiotherapie bij radiotherapie

• Behandeling met radiotherapie (bestraling) kan vermoeidheidsklachten geven als gevolg van schade aan de cellen. De fysiotherapeut kan ondersteuning bieden bij het opbouwen en onderhouden van de conditie en adviezen geven hoe hiermee om te gaan in het dagelijks leven. Het is erg belangrijk om zowel tijdens als na de radiotherapie te blijven bewegen, ondanks wellicht extreme vermoeidheid. Uiteraard moet dat wel op een verantwoorde en gedoseerde manier gebeuren. De fysiotherapeut kan u hierin adviseren.
• Radiotherapie kan leiden tot fibrosering van spieren, bindweefsel en gewrichtskapsels. Dit wordt gevoeld als “stijve spieren”. Ook kan er door radiotherapie schade aan de spieren en
  zenuwen ontstaan, waardoor spieren verslappen. Lichte rekkingsoefeningen respectievelijk spierversterkende oefeningen kunnen dit verhelpen.
• Door radiotherapie kan er ook schade aan de lymfvaten ontstaan, waardoor er lymfoedeem ontstaat. Dezelfde behandeling als genoemd onder operatie kan hierbij uitkomst bieden.
  Fysiotherapie bij chemotherapie
  Door chemotherapie kan de belastbaarheid sterk zijn afgenomen. U kunt lichamelijk en geestelijk veel minder aan dan daarvoor. Ook kan er sprake zijn van verschillende bijwerkingen, afhankelijk van de soort kuur die u heeft gekregen. De fysiotherapeut heeft kennis van mogelijke bijwerkingen en houdt hier in de therapie en adviezen rekening mee.
• De chemokuur kan extreme vermoeidheid en misselijkheid veroorzaken en de spierkracht en spiermassa kunnen zijn afgenomen. Toch is het belangrijk om vooral niet alleen maar rustig aan te doen, maar te proberen zoveel mogelijk spierkracht en conditie te blijven behouden. De fysiotherapeut is deskundig om u hierin te begeleiden. Onderzoek heeft aangetoond dat, als u tussen de chemokuren in, minimaal 5 dagen in de week 30 min lang beweegt (wandelen of fietsen), u de volgende kuur dan weer beter aankunt en eerder herstelt. Het is dus ook goed om tijdens de chemokuren te blijven bewegen en/of oefenen. Bovendien heeft het bewegen ook een positieve invloed op uw psychische gesteldheid: u kunt er zelf wat aan doen en inspanning geeft een prettig gevoel.

Fysiotherapie bij hormoontherapie en bio- en immunotherapie
Bij hormoontherapie en bij bio- en immunotherapie krijgen patiënten allerlei soorten medicijnen die verschillende soorten bijwerkingen kunnen hebben. De fysiotherapeut heeft kennis van de bijwerkingen en kan u begeleiden bij het veranderen van beweeggedrag.
Ook bij deze behandelingen kan een belastbaarheidsverhogend programma, waarbij spierkracht en conditie getraind worden, uitkomst bieden.
Pijn bij kanker
Helaas kan de patiënt last hebben van pijn. Deze pijn kan vaak goed bestreden worden met medicijnen (van NSAIDs tot opiaten). Fysiotherapie kan ook een positieve invloed hebben op de pijn. Afhankelijk van de plaats en de oorzaak van de pijn kunnen massage, ontspanningsoefeningen en bewegingsoefeningen helpen.